Natuurreservaat Wiestermeersch erkend

Historiek

Winter 1990. De gemeente kocht een weiland aan (1 hectare groot) van de Benedictijnerabdij van Dendermonde (in uitbating door dom Frans De Kimpe, boerderij Motteken Denderbelle en huidig voorzitter landbouwraad). Was het oorspronkelijk de bedoeling om deze weide te bebossen, natuuradviseurs onderstreepten vrij vlug dat deze gronden daar helemaal niet geschikt voor waren. Onder impuls van toenmalige schepen van leefmilieu F. Saeys, werd gevraagd aan vereniging de Wielewaal om het perceel te beheren als natuurgebied.

Een adviesgroep w.o. Piet Polfliet, Paul Verheyden, Jan Verhulst, boswachter Gustaaf Van Gucht, Norbert De Meester en Jef Tas begeleiden Pol Meert in het zoeken naar uitbreiding van het gebied. Aanpalende eigenaars tekenden achteraf een huurovereenkomst en er werd begonnen het gebied te inventariseren op zijn natuurwaarden. Dom De Kimpe en de heemkring van Wieze werden ingeschakeld bij het zoeken naar de cultuurhistorische achtergrond van het gebied.

5 september 2002. Bij ministerieel besluit van 5 september 2002 wordt het dossiernummer E-288 ‘Wiestermeersch’ gelegen te Lebbeke-Wieze door minister van Leefmilieu Vera Dua erkend als natuurreservaat.

Een droge zin die zo uit de persen van het Belgisch Staatsblad rolt maar waarbij niemand vermoedt, enkele ingewijden uitgezonderd, wat een stapel inspanningen hier is aan vooraf gegaan.

de poel

Van een gehuurd weiland naar een reservaat

De ligging van het weiland waar het allemaal mee begon, gaf reeds een indicatie van mogelijke natuurwaarden. Een zompig laaggelegen perceel, eerder hooiland dan weiland, biedt meer kansen op interessante ontdekkingen omdat er van een intens landbouwbeheer geen sprake is. Logisch, want dit gebied langs de benedenzijde van het erosietalud van de Dender, staat in de winter onder water en zelfs tot in juni-juli rijdt een boerenkar zich hier nog vast. Bovendien waren aanpalende gronden verwaarloosde populieraanplantingen die door hun ontoegankelijkheid borg stonden voor de rust. En zoals dikwijls het geval is: weinig mensen = veel kansen voor de natuur.

En natuur is er wel aanwezig! Zo vonden mensen uit de natuurstudiebranche een zeldzame plantensoort, de Voszegge, en ontdekte insectenspecialist-van-het-huis Ruben Meert er de Greppelsprinkhaan, een diertje dat op de Rode lijst als zeer ‘kwetsbaar’ voorkomt. Niet verwonderlijk eigenlijk want de eitjes van deze sprinkhaan overwinteren twee- of driemaal in hoge vegetatie zoals schermbloemigen en distels vooraleer ze uitkomen. De sprinkhanen worden dan in juli volwassen en de meeste leven tot eind september. Moeilijke overlevingsvoorwaarden dus in onze geïndustrialiseerde en overbelandbouwde regio met een allergie voor distels.

(Voszegge foto: François Vermorgen)

De totale oppervlakte van het natuurreservaat nam gestaag toe. Van 1 hectare in 1990 tot bijna 7 hectare eind 2002. Twee jaar geleden kreeg natuurvereniging Natuurpunt vzw (de fusie van Natuurreservaten vzw en De Wielewaal vzw) een kans tot aankoop van een groot weiland langs de oever van de Oude Dender. Dit dankzij de steun van de gemeente Lebbeke. Als tegengebaar stelde Natuurpunt dit gebied open, richtte een natuurpad in en gaf reeds menig natuurliefhebber/wandelaar de gelegenheid om van dit stiltegebied te genieten.

De voordelen van een erkend reservaat

Het verwerven, beheren en erkennen van natuurgebieden is voor Natuurpunt geen doel op zich. Het is wel een efficiënt middel om een structurele bijdrage te leveren aan het behoud en het herstel van de biodiversiteit in Vlaanderen.

Onder het motto ‘Natuur voor iedereen’ wordt verder gewerkt aan de openstelling via wandelpaden, geleide wandelingen en allerhande natuuractiviteiten. We hopen dat steeds meer mensen de weg vinden naar de Wiestermeersch waar ze kunnen genieten van de rust, de stilte en de steeds opnieuw verbazende variatie in de natuur.

De erkenning betekent ook een belangrijke morele ondersteuning en waardering voor de inzet en het engagement van de medewerkers/vrijwilligers.

Er is reeds wat zweet gelaten in dit gebied. Niet alleen op het terrein zelf waar maaien, knotten en het zwaar onderschatte verwijderen van deze restanten niet iedereen aanspreekt. Maar ook administratief waarbij door de vrijwilligers een broodnodig dossier werd aangelegd om de erkenning te verkrijgen. Dit dossier wordt gecontroleerd door de Vlaamse Hoge Raad voor Natuurbehoud, Aminal afdeling Land Oost-Vlaanderen, Administratie Land- en Tuinbouw, Aminal afdeling Bos en Groen, Aminal afdeling Natuur Oost-Vlaanderen en Natuur Brussel. Alle administraties verleenden ‘gunstig advies’.

De erkenning gebeurt voor een termijn van 27 jaar. Een belangrijk onderdeel van het dossier is het beheersplan. In dit wetenschappelijk onderbouwd document zitten alle gegevens gaande van situering en ligging van alle kadastrale percelen tot de geschiedenis van het gebied, een beschrijving van de kenmerken van bodem, waterhuishouding, geologie, landschap, fauna en flora, de mogelijkheden tot educatie, het streefbeeld, de te volgen beheersmaatregelen enz.

Omdat het beheer nu onderworpen wordt aan bepaalde regels om de natuurwaarden te beschermen en zelfs te verhogen, ontvangt de natuurvereniging een subsidie van het Vlaams gewest. Wat dat gewest er graag voor over heeft want mocht het beheer gebeuren door beroepsmensen zou het heel wat meer kosten. De subsidie hangt af van de oppervlakte en van de natuurtypes. Hoe groter de oppervlakte en hoe meer natuurwaarden, hoe hoger de subsidie.

Voor onze vereniging een goede zaak, we vertoeven als vrijwilliger liever in de natuur aan het werk dan met tombola’s te leuren of quizzen te organiseren.

Het vervolg

Tot de erkenning afloopt (in 2029) en dan wellicht verlengd zal worden, is het aankopen geblazen en worden de terreinen verder beheerd zoals in het beheersplan werd voorzien.

Een verwaarloosd bosperceel met dichtgegroeide poel wordt omgevormd tot vochtig hooiland met gerenoveerde waterpartij. Een maaiplan in de zone waar de Greppelsprinkhaan voorkomt wordt strikt gevolgd. Omwille van de zeldzaamheid kan dit perceel alleen bezocht worden onder begeleiding van Natuurpuntmedewerkers.

Wat betreft de uitbreiding van het natuurgebied heeft de erkenning het ons heel wat gemakkelijker gemaakt. Zo krijgen we in sommige gevallen het voorkooprecht. De uitbreiding van het gebied loopt van bij de Sasbaan in Wieze tot bij het Sas van Belle. Gezien de problemen in de landbouwsector met de milieunormen en vooral met de uitbreiding van de Europese Unie, is de verwachting dat de gronden aanzienlijk in waarde zullen dalen. Onze betrokken bevolking zal noodgedwongen moeten overschakelen op meer natuurbeheer en zelfs toerisme om van dit landschap nog wat te oogsten. Maatregelen werden al aangekondigd om na de afbouw van de varkenshouderij ook de rundveehouderij en de pluimveesector af te bouwen.

Voorkooprecht in groene gebieden - klik voor vergroting

Lebbeke heeft met de erkenning van het natuurreservaat de Wiestermeersch een eerste erkend reservaat op haar grondgebied. Samen met Denderbellebroek, Hannaerden en Poelbos heeft het een ecologische schat die best gekoesterd wordt.

Wie wil meewerken aan het uitbouwen van deze natuurjuwelen is van harte welkom bij onze vrijwilligersgroep.

Inlichtingen:

Pol Meert, natuurreservaat de Wiestermeers, 052/41 18 85
Luc Verhelst, natuurreservaat Denderbellebroek, 052/41 21 21
Marc Hillewig, Poelbos en wachtbekken Varent, 052/41 02 61
Chris De Bock, natuurgebied Hannaerden, 052/41 58 12
Geert Van Damme, wachtbekken Motteken, 0474/93 84 81
Frans Arijs, wachtbekken Eeksken, 052/35 61 34